Էրնեկ ես անո՛ր կու տամ,
որ առեր իւր եարն է փախեր…

Ն. Քուչակ

Ես մետաղե մի մարդուկ շինեցի

ու անունն էլ դրեցի` Երջանկություն:

Հարցրեցի սալվադորցի ընկերոջս`

Ի՞նչ կանեիր Երջանկություն անունով մետաղե մարդուկի հետ,

ասաց, որ անունը կփոխեր` Խենթություն:

Էլի չհասկացված լինելու տանջանք:

Ես վերցնում եմ արարածս,

սեղմում կրծքիս,

եռակցում,

որ նա միշտ մնա

կրծքիցս կախ:

Բայց այդ<<միշտը>> միշտ երկար չի տևում:

Ես մաշկս քերթելով պոկում եմ նրան մարմնիցս,

արնոտած մետաղե մարդուկը մոտեցնում քթիս,

որ Երջանության հոտն առնեմ:

Հետո աչքերս էլ են արնով շաղախվում,

ու հետաքրքրասեր մանչուկի պես սկսում եմ փորփրել,

թե ի՞նչ կա իմ նոր խաղալիք-ընկերոջ մեջ:

Սկզբում պոկում եմ մարդուկի աջ ոտքը,

ու հող է թափվում`

ինձ սնող հողը:

Հետո պոկում եմ ձախը,

և ջուր է թափվում:

Աջ ձեռքից կրակ է հոսում,

ձախից էլ՝

քամի սառնորակ:

Հետո գլուխն եմ պոկում,

որ մահը լիարժեք լինի,

ու գլխից տառեր են հոսում,

բառեր`

հրեշտակային լեզուներով.

խառն է, Երջանկության գլուխը խառն է.

բռռա՜հ,

սռռա՜հ,

կոնկյուտո՛ն սիլիուս,

ասպե՜ր կիտիլիուս,

սռռա՜հ,

սռռա՜հ,

սռռա՜հ,

սռռա՜հ.

շազա՛մ:

Պատրաստվում էի  իրանը նետել,

քանզի անգլուխ էր ու անպետք,

բայց կանգ առա:

Սկզբում քչփորեցի փորը.

ճիչեր թափվեցին,

հաճույքներ` արած ու չարած:

Երջանկություն անունով մարդուկս անսեռ էր,

այդ կողմերում քչփորելու բան չկար. դատարկ էր:

Հետո ձեռքս առա Երջանկության թոքերը.

այն թունդ ծխողի թոքերի պես սև էր ու ժանգոտ:

Ես տաշեցի այն, յուղապատեցի, ու տեղադրեցի նույն տեղում`

որպես կարևորագույն օրգան:

Երբ ողնաշարն էի առանձնացնում,

լյարդը նույնպես դուրս ընկավ,

իր պատռվածքից դուրս թքեց այն ամեն աղտն ու ախտը,

որ չէր կարողանում ֆիլտրել.

և նույնիսկ

աստծուն:

Ահա և հասա սրտին:

Մութ էր, այդ կողմերում մութ էր` դատարկության չափ:

Ես գտա այնտեղ

աղջիկ-փայտիկին.

նա գամվել ու պոկ չէր գալիս:

Ես շոյեցի նրան, համբուրեցի,

ու խաբելով դուրս հանեցի Երջանկության սրտից:

_ Այ հիմա դու ոչ մեկին պետք չես,_ ասացի

ու աղբաման նետեցի

շինածս

Երջանկություն անունով

մետաղ-մարդուկին:

Ինչ-որ մեկը գտավ իմ աղջիկ-փայտիկին,

նորոգեց ու տեղադրեց ավելի ապահով վայրում:

Ափիս է մետաղ-մարդուկի ոտքերի հողն ու ջուրը,

ձեռների կրակն ու քամին,

Էլի տառեր ու բառեր են հոսում բերանիցս,

Բայց կրծքիս դեռ դաճված է

Մետաղ-մարդուկի առանձնացումից առաջացած

դատարկությունը`

ճիշտ աղջիկ-փայտիկի չափով:

Ես մի մետաղե գնդասեղ վերցրեցի,

ու լցրեցի կրծքիս դաջվածքը,

որ դատարկ էր`

ճիշտ աղջիկ-փայտիկի չափով:

սռռա՜հ,

սռռա՜հ,

սռռա՜հ,

սռռա՜հ,

շազա՛մ:

 

Լուսաբացին, երբ քնատ քո ձևերն են նվաղում,
Մարմինդ ի վար տաք հողի շնչառությունն է խաղում…

Վահագն Դավթյան

Հյուսիսի սառնությունը սահեց մատներովս.

մեր հպման աստիճանը զրո էր.

զրո էր մինչ երեկ:

Երեկ քեզ հպվեցի,

գույնզգո՛ւյն արարած՝

ճերմակին ձգտող:

Զգացի հյուսիսեվրոպահան անդարդությունդ,

Իսպանա-արաբական շարժուձևդ

եռացրեց կիրքս,

Իսկ հարավամերիկացու գաճաճությունդ

վստահություն ներշնչեց:

Չկարողացա հովիվդ լինել.

դու մեր հոտից չես:

Դու ո՛չ Սեմի,

ո՛չ էլ Քանանի դուստրն ես.

քո վիճակը պլազմային է:

 

Ժպիտդ էլ հետաքրքիր է.

ես հոտոտում եմ այն՝

առաջին անգամ դինոզավրի գանգ տեսած մանչուկի պես:

 

Ա՜խ, դու ինչո՞ւ չհագար տրեխներդ,

չվազեցիր մեր ձորերն ի վար,

մեծ լվացքին պատրասվող աղջնակի պես

չչոքեցի գետի ափին:

Պատկերացնո՞ւմ ես՝

ինչպես թարս-թարս քեզ կնայեին մեր լեռնային գետերը,

մեր ժայռաբարո բնությունը ինչպես կխոժոռվեր,

կխռովվեր,

քեզ վիժվածք համարելով՝ քացի կտար իր տերևներով,

կխոչընդոտեր, չխրախուսեր:

 

 

Իսկ մենք միաշունչ ենք

ու միախորհուրդ:

 

Ես ընդունեցի քեզ,

առա գիրկս այնքան պինդ,

որ երակս սկսեց բաբախել

զարկերակիդ համահունչ:

 

 

Մեր շուրջբոլորը նույն մարդիկ էին՝

ժայռաբարո, բրոնզեդարյան նամուսն հագած.

զարմացել էին՝

ինչպե՞ս կլինի, որ

պլազման լինի

արևելքի հետ,

թե ինչպես կխառնվի վագրը՝

օձին, հողաթափիկ ինֆուզորիան՝

Ձիուն. ախր այդպես չի՛ լինում.

ամբոխն էլի խռով էր:

 

 

Ես արևելքից եմ,

մենք արևմուտքում ենք,

Դու հյուսիսի սառն ու սպիտակ գեղեցկուհին ես՝

հարավամերիկացու գաճաճությամբ:

 

Մի օր էլ կարդուկեմ

դիմակս,

կլվանամ ծաղրածուական

շրթներկս,

կարտաշնչեմ

միևնույն ուղղությամբ,

ինչ դու,

մեր հոգնածությունն էլ

հանգիստ կծնի:

Մի օր էլ կանգառ

չի լինի.

հաջորդ օրվա սահմանաբաժանը

արևը կտա:

Լուսինն էլ ուսերը թոթվելով՝

կհեռանա.

իր ժամանակը չէր.

տիեզերական ձեռառնոցի:

Ուղեղդ հենց հիմա

ոչ մի բառ ծնելու

ունակ չէ:

Բայց կգա հաջորդ օրը,

այգիներ կբուսնեն,

հետո անապատներ,

հետո քաղաքային շենքերի քարեր,

էլեկտրասյուներ,

որմնանկարներ:

Մի օր էլ արագ կանցնի,

հաջորդը՝ կլռվի կոկորդումդ,

մյուսը կլողա քեզ հակառակ:

Մի օր էլ խխունջի

եղջյուրների պես՝

սլացիկ

ներս կքաշվես մեջդ,

կյուղապատես հոգիդ,

կօծես անուշահոտություններով:

Մի օր էլ ես

մարմին չեմ երգի,

հաջորդ օրը

պրոլետարական քայլերգ

կգրեմ,

մյուս օրը կատեմ

ամբոխը,

հետո էլի գարուն,

տրամադրություն՝

ըստ եղանակի,

ըստ ճոճման աստիճանի,

ըստ քեզ,

ըստ համենայնի:

Մի օրը էլ շապիկս նույն հինը կլինի,

հետո ժպիտս կփոխվի,

մի օր նույնը չես լինի,

մի օր՝ ես:

Մի օր ես քո անցյալը կլինեմ,

հաջորդ օրը դու՝ իմ ապագան:

Հետո էլի օրեր կլինեն,

հետո օրը ժամով չենք չափի, ոչ էլ

արեգակով,

ու ոչ էլ տարածությունը

կլինի

չափելի:

Հետո շեղվելու

ուրիշ բաներ

ի հայտ կգան,

բայց դա

թող

հաջորդ

օրվան:

Մի քանի օր

բարդ կլինի,

հաջորդները

կծորան

սառն աղբյուրի պես:

Հետո ոչինչ չի լինի

Օսլայած վերնաշապիկս

կմնա աթոռին հենված,

նորաձևությունն անցած շորերդ

այրումը

կնախընտրեն

կախաղանից:

Բայց դա շատ օրեր

հետո:

Հիմա՝

էլեկտրասյուներ,

որմնանկարներ,

ճոճման միաձուլում,

գդալներ,

խառը,

խառը գդալներ,

մտածողի կուզիկություն,

ճտման ձգվող վիզ,

հունական բարոյականություն:

Հետո էլի օրեր կգան,

առանց ինձ ու քեզ:

Հետո օրերն էլ կվերանան:

Հետո ոչինչ չի լինի,

հետո ոչինչ չի լինի,

հետո ոչինչ չի լինի,

հետո ոչինչ չի լինի:

Մի օր էլ ուրիշ

օրեր կգան,

ուրիշ աչքեր,

ուրիշ պրոլետարներ,

ուրիշ տնտեսություն,

ուրիշ

էլեկտրասյուներ,

որմնանկարներ:

Մի օր էլ ամեն ինչ նույնը կլինի.

ճիշտ այսօրվա պես:

 

Ես ուզում եմ բանաստեղծությունը վերադառնա նրանց մոտ, ովքեր
վաղուց իրեն մերժել են, շարժի
մարդկանց հետաքրքրությունը, գոնե այնպես, ասես…

Վարդան Հակոբյան

 Տառերը ծնկել են կոկորդիդ, ու

լացդ ճնշում է նրանց. չորս տարի է` չես լալիս:

Մատներովդ ճզմում ես երակապատ աչքերդ,

ծամում ձեռքիդ տակ ընկած բարձը,

հոտոտում երեկվա երջանկությունդ ու

արտաշնչում հուսալքվածի պես:

Մատներդ պարզում ես դեպի պատուհանի լույսը, որ

զեբրաձև ճառագայթների հաճույք պարգևես աչքերիդ.

մոռանալու պատրանք:

Հետո էլի թերթեր կթերթես, ինքդ քեզանից կբանբասես հայելու առաջ,

անաշխատունակությունդ կբարդես ծխածդ վերջին տուփ ծխախոտի վրա, հետո

էլի թերթեր կթերթես:

Քո անկախությունն էլ ճիշտ մեր պետական անկախության պես է`

միաժամանակ սիրուհու կարգավիճակ:

Հետո էլ հացից կհրաժարվես, հետո տրանսպորտից,

հետո էլ սեռական հաճույքից:

Աշխարհի առաջ մերկանալն էլ չի բավի.

կշղարշես ամոթդ:

Գրելով էլ կլցնես հրաժարումիցդ առաջացած անդունդը,

որ երբեք չի լցվի, քանի որ

ճանապարհը ավելի գնահատեցիր, քան` նպատակը:

Չգրելով էլ մարդը կենցաղայնանում է,

սկսում քաղաքականությամբ զբաղվել,

լուծում Աֆրիկայի սովահարների հարցը,

պլաստիրինե ֆիգուրներ շինում`

հոգեկան բավարարվածության համար:

Հետո էլ բավարարվածությունից բավարարվում ես,

թքում հայելու վրա,

կրծում սեփական եղունգները, և ուրիշի,

ապականում սեփական մահճակալը,

գոռգռում քեզնից թույլի վրա,

ինքդ քեզ հակասում, հետո ինքնապաշտպանման համար

պնդում սխալիդ ճշտությունը:

Հետո սուրճ ես խմում,

հետո ծխում,

էլի խմում,

էլի ծխում,

մշուշոտում գիտակցությունդ,

անհանգստանում ստամոքսովդ ու լյարդովդ,

վազում քամու ուղղությամբ, որ ավելի արագ լինես.

շտապում,

շտապում,

շտապում,

շտապում,

շտապում:

Փոքր քրոջս ձուկը սատակեց. հիմա երկնքում է լողում:

Քույրս լացակումաց հարցրեց` մե՞նք էլ ենք սատակելու:

Դանդաղեցնելով քայլերդ` քեզ մոտեցնում ես ձորաբերանին`

քո նախավերջին կանգառին:

Վիզդ հարյուր ութսուն աստիճանով պտտեցնելով`

վերլուծում ես ճանապարհդ:

Չգրելով ապրում են.

շտապում,

շտապում,

շտապում,

շտապում,

շտապում:

Ubi fumus, ibi ignis

Ես կգրեմ մարմնիդ վրա,

Կփորագրեմ սերս մաշկատակիդ,

Թանաքով կլրացնեմ մեր տարածությունը.

Իսկ դու սառը ջուր կխմես:

 

Մեր հալոցքի կաթիլները կխառնեվեն.

Իսկ դու կծխես ու կերգես:

 

Մեռնողի դանդաղությամբ կշնչեմ բույրդ.

Իսկ դու կծխես ու կհամբուրես ուսս:

 

Ես կգրեմ մարմնիդ վրա,

Թուղթս կավարտվի

Ու ես

Կգրեմ մարմնիդ վրա:

Հ.Հլ. 

 

Ab extra

Անորոշությունը թառել է վզիս.

Դանդաղ ծնվողի անհամբերություն:

 

Շունչդ կտրողի տիրումայրը,

Ու հալչող աչքեր,

Ոտների մատներ:

 

Պատուհանից հոսող քամին

Սառչող ոտների զվարճությունն է:

Փորացավն էլ զվարճության ավարտն է

Գուժում:

 

Խաշխաշամոլի դնջությունը

Ողնաշարս է մերսում:

Օ՜, լո՛ւյս գիտության,

Չարթնացնե՛ս ինձ, չարթնացնե՛ս:

 

Շազամ:

Հիվա՜նդ եմ, բարի՜ արև, շողա՜, շողա՛…

Միսաք Մեծարենց

… որ ունեք արյան տեղ -մեզ
ու խլինք — խելքի փոխարեն.

Եղիշե Չարենց

Կռկռոցդ թմբկահարում է ականջներս,

Դու անարյուն ես մեռնում:

Բեեղզեբուղը դուրս է պրծել ափերիս ճաքերից,

Ու մազերս անխնա պոկրտում:

Ո՞ւր են ցուցամոլ էշերը,

Աչքերս արյուն է տենչում:

Ձախումս մի բութ իր,

Ու ցրիվ գլուխ,

Ինչ անճաշակությո՜ւն:

Արդեն հիշել եմ մորդ, քույրերիդ,

Քո հին սերերին, բարեկամներիդ,

Ցեղակիցներիդ, քարտուղարուհուդ:

Դեռ արյունդ եռում է ափերիս մեջ:

Սրտիդ վերջին կտկտոցները

Հանգստացնում են հոգիս:

Քո մատներն այլևս

Չեն հասնի իմ էգերին:

Շսմա՜հ:

Ա՜խ, ինչո՞ւ մայրդ քեզ համար,

Չերգեց գույների լեզվով,

Կամ ինչո՞ւ ընկերդ մոտիկ,

Քեզ լքեց կռվի ժամանակ:

Դու դարձար բարկացած ու նեղված,

Հայհոյեցիր շուրջդ ու քեզ,

Ձգվեցիր երկար ու բարակ,

Որ սեփական անդամդ ծծես:

Շղարշի՛ր հոգիդ հոգնած,

Շշուկով շշմեցրու ինքդ քեզ,

Շիկացրու վերքերդ բաց,

Շփոթվի՛ր, շպրտի՛ր,

Շսմա՜հ:

Կսպանեմ քո հոգին նեղված,

Կազատեմ ինքդ քեզանից,

Ինչպես կովբոյն է հրաժեշտ տալիս,

Իր սիրած, վիրավոր ձիուն:

Կհանեմ հաջաթս անգին,

Ճտտացնեմ թշիդ, ճակատիդ,

Որ եռա քո ֆիթիլն

Ինքնապայթեցման:

Ու հագած սապոգը կովբոյի,

Կխառնեմ աղիքներդ ու ստամոքսդ,

Արնոտած սապոգով ես ահա,

Կնկարեմ անունդ,

Ձյան վրա.

Ինչ անճաշակությո՜ւն:

Քո տատն էլ հին ու բարի,

Որ ճլվզ-ճլվզ կքայլեր,

Ձեռքով դեպ իրեն կկանչի,

Դու սիրուն թոռնուհի գանգրահեր:

Իսկ ես էլ շարունակ կաղտոտեմ,

Տատուդ հետ միացման ճամփան,

Նավթ ու փոշի կխառնեմ,

Արյունդ սարքեմ քիմիական:

Ու կերգենք էս երկրում օրգանիկ,

Թե ինչու են կանայք տգեղ,

Ու բազմենք իրարու, հռճվենք,

Տգեղի ու գեղեցիկի ֆոնին:

Կսպանեմ քեզ դանդաղ՝

Խռխռոցիդ մեջ երգեր փնտրելով,

Ու քո տանն հակասեռական,

Կլցնեմ մեր սիրո բույրով:

Քո դիսցիպլինար ճիպոտը,

Թաթախած աղաջրի մեջ,

Թեժ կարմիր բծեր կգծի

Քո նրբին, թափանցիկ մաշկին.

Ինչ անճաշակությո՜ւն:

Չէ՛, կգրկեմ քեզ պինդ,

Ու կերգեմ գույներ, ծիածան,

Ականջիդ կգոռամ լռություն,

Որ փոխես միտքդ

Ինքնապայթեցման:

…como si llegaran ladrones o fantasmas…

Պաբլո Ներուդա  

Հոգիդ էլ ծռել եմ

Քմծիծաղի պես:

Զրոյացրել եմ բոլոր

Սերահաշվիչներն ու

Քեզ նվիրել

Տխմար կուսանոց:

Ու հասարակության դատին նարկայացրի,

Իմ վերջին գործը՝

Տկլոր աքաղաղ,

Որ զբաղվեն ու լցնեն

Իրենց գանգաԹուփերի

Շտեմարանն անկապության:

Օ՜, Ծածաչփ բարի,

Կեղեքիր նրանց

հետույքովդ արնապատ,

Որ եռան

Գոլորշիանան,

Ու ձգտեն զրոյի,

Ամեն